شمس الدين حافظ
569
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
485 - « مُهرهء مِهر تو » ناگهان پرده برانداختهاى ، يعنى چه ؟ * مست از خانه برون تاختهاى ، يعنى چه ؟ زلف در دست صبا ، گوش به فرمان رقيب * اينچنين با همه درساختهاى ، يعنى چه ؟ شاه خوبانى و منظور گدايان شدهاى * قدر اين مرتبه نشناختهاى ، يعنى چه ؟ نه سر زلف خود اول تو به دستم دادى ؟ * بازم از پاى درانداختهاى ، يعنى چه ؟ سخنت رمز دهان گفت و كمر سِرِّ ميان * در ميان تيغ به ما آختهاى ، يعنى چه ؟ هركس از مهرهء مِهر تو به نقشى مشغول * عاقبت با همه كج باختهاى ، يعنى چه ؟ حافظا در دل تنگت چو فرودآمد يار * خانه از غير نپرداختهاى ، يعنى چه ؟ * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( ناگهان پرده از چهره برگرفتهاى و سرمست از خانه خارج شدهاى ، چه قصدى دارى ؟ ) معنى بيت ( 2 ) ( زلفت در دست صباست و گوش به فرمان دشمن دارى ، با همه همينطور درآميختهاى ، مىخواهى چه بگويى و غرض تو از اين كار چيست ؟ ) معنى بيت ( 3 ) ( تو شاه محبوبانى اما مورد نظر و پسند گدايان واقع شدهاى ، تو ارزش مقام خود را ندانستى ، منظورت از اين كارها چيست ؟ ) معنى بيت ( 4 ) ( مگر سر زلف خودت را اول به دست من ندادى ( استفهام انكارى ) پس چرا دوباره مرا از پاى انداختى ، اين چه كارى است ؟ ) معنى بيت ( 5 ) ( سخن گفتن تو ، اين راز مهم را فاش كرد كه دهانى دارى و كمربند تو از باريكى ميان ترا برملا كرد كه از ميان همه بر ما تيغ ستم روا مىدارى ، مقصودت چيست ؟ ) معنى بيت ( 6 ) ( هركسى به نوعى از طاس محبت و عشق تو دل مىپروراند ، سرانجام تو با همهء عاشقان كج قمار كردهاى ، مرادت چيست ؟ ) * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - لسان الغيب در بيت آخر فرمايد : ( اى حافظ ، اكنون كه يار در دل غمگين تو جاى گرفته است ، چرا خانه دل را از هر انديشهاى جز انديشه يار تهى نكردى ، ندانم چه قصدى دارى ؟ ) عين نيت شماست خود بگوييد چرا ؟ ! 2 - چرا اطرافيان را آزار مىدهيد ، قصد و نيت شما از اين كارها چيست ، آخر تقصير با خود شماست چرا شهامت نداريد و نمىگوييد مقصرم ! ! مگر اراده نداريد پس كوتاه بياييد و سعى كنيد از اين پس با استادان دانا و عزيزان نزديك خود مشورت كنيد ، آنگاه اقدام نماييد و بىجهت خود و ديگران را به زحمت نيندازيد . 3 - از غرور كارى ساخته نيست بلكه تواضع و فروتنى و مهربانى مشكل شما را حل مىكند ، اگر مىخواهيد اين نيت برآورده شود ، از ديگران دلجويى و عذرخواهى كن ، تا خداوند به شما كمك كند و مطمئن باشيد كه شاهد مقصود را در آغوش خواهيد گرفت و موفق مىشويد . 4 - فرزندم ، اگر از كار نيك خود خوشحال و از كار بد خود دلگير مىشوى ، نشانهء ايمان شماست زيرا همه كارها وابسته به نيت است ، مسافرت را توصيه مىكنم ، به زودى خبرها و مژدههاى خوشى دريافت مىكنيد و به موفقيتهاى بسيارى مىرسيد . از همنشينى با افراد افيونى و حسود پرهيز كنيد . 5 - رنگ زرد يا سفيد استخوانى را برايتان پيشنهاد مىكنم كه موجب شادى و خويشتندارى و عزت نفس و حسن انتخاب مىگردد و احساس يأس را بر طرف مىكند . از اختلاف جدى روحى جلوگيرى مىكند و حس احترام را به وجود مىآورد .